nr 4/2008;
objętość: 640 stron
oprawa: miękka, klejona
format: 16,1 x 24,3 cm
Wydawca: Stowarzyszenie Centrum Badań nad Zagładą Żydów
ISSN: 1895-247X 

Czwarty numer rocznika naukowego Centrum Badań nad Zagładą Żydów IFiS PAN podejmuje temat związany z pomocą udzielaną Żydom na okupowanych ziemiach polskich.

Od kilku lat powraca on w dyskursie naukowym i publicystycznym, jak również w rozmaitych projektach realizowanych np. przez Instytut Pamięci Narodowej. Niestety ujmowany jest nierzadko w sposób nadmiernie uproszczony i zinstrumentalizowany. Zaproszeni do udziału w tym tomie autorzy, reprezentują różne dziedziny nauk społecznych i rozmaite podejścia badawcze. Oddajemy do rąk czytelnika niezwykle ciekawy i zróżnicowany materiał, będący z pewnością doskonałym punktem wyjścia dla próby zrozumienia roli i postawy Polaków wobec Zagłady.

Spis treści:

• Jacek Leociak, Od Redakcji. Dyskurs o pomocy i pomaganiu

Studia

• Dariusz Libionka, Polskie piśmiennictwo na temat zorganizowanej i indywidualnej pomocy Żydom (1945-2008)
• Jan Grabowski, Ratowanie Żydów za pieniądze – przemysł pomocy
• Grzegorz Berendt, Cena życia ─ ekonomiczne uwarunkowania egzystencji Żydów po "aryjskiej stronie"
• Barbara Engelking, "... jest norma, jest zgoda i jest trochę honoru...”
  Relacja ratujących z ukrywanymi na przykładzie dziennika Feli Fischbein
• Joanna Tokarska-Bakir, Sprawiedliwi niesprawiedliwi, niesprawiedliwi sprawiedliwi

Konteksty 

• Marnix Croes, Zagłada Żydów w Holandii a odsetek ocalałych
• Szymon Redlich, Moralność i rzeczywistość: metropolita Andriej Szeptycki i Żydzi w czasach Holocaustu i II wojny światowej

Sylwetki

• Joanna Nalewajko-Kulikov, Trzy kolory: szary. Szkic do portretu Bernarda Marka

Materiały

• Alina Skibińska, Dariusz Libionka, "Przysięgam walczyć o wolną i potężną Polskę, wykonywać rozkazy przełożonych, tak mi dopomóż Bóg”. Żydzi w AK. Epizod z Ostrowca Świętokrzyskiego. 
• Nie chcę się ludziom na śmiech się pokazać, że Żydów u siebie chowałem...Sprawa Zdzisława i Haliny Krzyczkowskich [opracowanie i wstęp Jacek Leociak]
• Wokół korespondencji Henryka Wolińskiego z Adolfem Bermanem [opracowanie i wstęp Dariusz Libionka]
• "Znałam tylko jedną żydóweczkę ukrywającą się…” Sprawa Zofii i Mariana Chominów. [opracowanie i wstęp Agnieszka Haska] 
• Paweł Dobrosielski, Opowiadanie Marka Hłaski „Szukając gwiazd” jako parabola Holokaustu i mityczne „wydarzenie początkowe” w twórczości pisarza.
• Marek Hłasko, Szukając gwiazd

Z warsztatów badawczych 

• Dagmara Swałtek, Dla płaszcza, walizki i jabłka. Zbrodnie na Żydach ukrywających się we wsiach Falkowa, Wieniec i Janowice w świetle powojennych dokumentów procesowych
• Urszula Grabowska, Mariawici i Żydzi – rzecz o pomocy 
• Iwona Kurz, "Ten obraz jest trochę straszliwy”. Historia pewnego filmu, czyli naród polski twarzą w twarz z Żydem
• Sebastian Piątowski, Oprawcy, prześladowcy, ratownicy. Problematyka zagłady w aktach radomskiej ekspozytury 
• Agnieszka Podpora, "Abeit macht frei” – kilka uwag o genezie i podłożu ideowym hasła na podstawie książki Wolfganga Brücknera Arbeit macht frei: Herkunft und Hintergrund der KZ –Devise

Punkty widzenia 

• Tomasz Łubieński, Zasłyszane na prowincji
• Michał Bilewicz, Nie tylko o „Strachu”. Psychologia potocznego rozumienia historii
• Aleksandra Ubertowska, „Zobaczyć Gorgonę” (o książce Giorgio Agambena)

Wywiady

• O pomocy, o ratowaniu Żydów i o badaniu Zagłady – z profesor Nechamą Tec rozmawia Małgorzata Melchior

   

In memoriam

• Sine ira et studio...Wspomnienie o Krystynie Kersten [Bożena Szaynok]

Recenzje

• A. Ubertowska, Świadectwo – trauma – głos. Literackie reprezentacje Holokaustu [Sławomir Buryła] 

• Andrzej Wrzyszcz, Okupacyjne Sądownictwo Niemieckie w Generalnym Gubernatorstwie [Jan Grabowski]

• Doris Tausendfreund, Erzwungener Verrat. Jüdische “Greifer” im Dienst der Gestapo, 1943-1945 [Jan Grabowski]

• Ad van Liempt, Hitler's Bounty Hunters. The Betrayal of the Jews [Jan Grabowski]

• Bogusław Kopka Konzentrationslager Warschau. Historia i następstwa [Marta Cobel – Tokarska]

• Przyczynek do historii PPR. Na marginesie książki Piotra Huberta Gontarczyka, Polska Partia Robotnicza. Droga do władzy. [Grzegorz Motyka]

• Joanna Beata Michlic, Poland’s threatening other. The image of the Jew from 1880 to the present [Andrzej Żbikowski]

Varia

• Dreyfussowie w Auschwitz [Michał Horoszewicz]

OMÓWIENIA

• Ukraina [Anna Aakunova, Igor Szczupak]

• Izrael [Witold Mędykowski]

Curiosa

• Marta Cobel-Tokarska, Bo „Żydzi nas atakują”...Tournée Jerzego Roberta Nowaka z wykładami potępiającymi „antykatolicką i antypolską książkę” Grossa.